استان زیبای ما

استان چهارمحال و بختیاری در میان کوه های سر به فلک کشده زاگرس و در بلندترین نقطه ایران؛ درمیان استان های اصفهان، لرستان، خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد واقع شده است. این استان با این که یک درصد از وسعت خاک ایران را در برگرفته، اما بیش از10% حجم بارش را به خود اختصاص داده و با در اختیار داشتن زردکوه بختیاری؛ نبض حیات دو استان بزرگ و مهم خوزستان و اصفهان را به دست گرفته است. رودخانههای معروف کارون و زاینده رود با عظمت و قدرت فراوان از کوه های سربه فلک کشیده زرد کوه بختیاری سرچشمه گرفته و روانه این دو دیارمی شوند. استان استوار و مرتفع چهارمحال وبختیاری درهمه فصول و روزهای سال، پذیرای کسانی است که به قصد تماشای دیدنی های آن بار سفر می بندند تا ایامی از سال را با فراغ خاطر دراستان گل و شکوفه و کوه و آب سپری کنند. درجای جای این دیار‎‎‎؛ هنر، طبیعت زیبا، کوه ها و دشت های پرگل و رودخانه های خروشان دامن گسترده اند. جاذبه های طبیعی چون چشمه دیمه که آب آن از گواراترین آب های جهان شناخته شده و دشت لاله های واژگون همراه با ده ها اثر طبیعی دیگر در کنار جاذبه های انسانی و جلوه های زیبای زندگی عشایری در دامن سحرانگیز طبیعت منحصر به فرد این خطه؛ چشم اندازهای کم نظیری را به وجود آورده که در کم تر نقطه ای می توان یافت. درپهنه کوه های سر به فلک کشیده ومملو ازبرف زاگرس مرکزی؛ ایل بزرگ بختیاری زندگی می کنند که روحیات آزاد منشی و دلاوری آنان شهره عام وخاص است و کوچ آنان درهنگام بهار و پاییز و آداب ورسوم و جشن ها ومراسم خاص آن ها همراه با لباس های رنگی و شاد در دل طبیعت یکی از جذاب ترین دیدنی های استان چهارمحال وبختیاری است.

مشخصات جغرافیایی
استان چهار محال و بختیاری در قلمرو مرکزی رشته کوه های زاگرس بین پیش کوههای داخلی و استان اصفهن استقرار یافته است. این استان از شمال و شرق به استان اصفهان، از غرب به استان خوزستان و از جنوب به استان کهگیلویه و بویر احمد محدود است. استان چهار محال و بختیاری بین 31 درجه و 14 دقیقه تا 32 درجه و 47 دقیقه ی پهنای شمالی و 59 درجه و 49 دقیقه تا 51 درجه و 24 دقیقه ی درازای خاوری قرار گرفته است. این استان منطقه ای کوهستانی است که نزدیک به 80 درصد آن را کوه ها و تپه ها در برگرفته اند. امتداد کوه ها از شمال باختر به جنوب خاوری بوده و هر چه از باختر به طرف خاور نزدیک تر می شویم از میزان ارتفاعات و تراکم کوه ها کاسته شده و به دره های باز و دشت های نسبتا وسیع هم چون دشت لار (زار )، فرادبند، لردگان، کیار، گندمان، میزدج ختم می شود. براساس آخرین تقسیمات کشوری؛ استان چهارمحال و بختیاری 6 شهرستان دارد که مشتمل بر شهر کرد، بروجن، لردگان، فارسان, کوهرنگ (چلگرد) و اردل است. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری سال 1385 جمعیت این منطقه حدود 857910 نفر بوده است. استان چهار محال و بختیاری منطقه ای عشایری است. نوع زندگی، آداب و رسوم حاکم بر جامعه بختیاری و ساخت و بافت روستاها مبین نظام های کهنه و نو عشایری درمنطقه است که از جمله جاذبه های اجتماعی و فرهنگی این منطقه به شمار می آیند. استان چهارمحال و بختیاری دارای 7 شهرستان با نام های زیر می باشد: اردل، بروجن، شهرکرد، فارسان، کوهرنگ، کیار و لردگان می باشد.

وجه تسمیه نام و پیشینه
استان چهارمحال و بختیاری با توجه به پیوند دیرینهاش با استان لرستان در بر گیرنده یکی از کهن ترین آثار تمدن کهن ایرانی است. حفظ و به کار بستن فرهنگ کهن این خطه از جمله ویژهگی های این سرزمین بوده که تا به امروز نیز تدوام یافته است.از تاریخ کهن چهار محال بختیاری و حاکمان آن اطلاعات کاملی در دست نیست. از جمله حاکمان این منطقه میتوان از شخصی به نام « فرامرز» که مذهب زرتشتی داشته و در اواخر دوره ساسانی می زیسته نام برد که بختیاری ها نیز در معتقدات خود به عهد فرامرز گبر اشاره ها دارند.

کشاورزی و دامداری
با توجه به میزان نزولات جوی و جاری شدن رودخانه های پرآب، کشاورزی یکی از مهم ترین ارکان اقتصادی به ویژه در شرق استان چهارمحال و بختیاری محسوب می شود. از میان محصولات سالانه این استان غلات از اهمیت قابل توجهی برخوردار است، به طوری که بیش ترین درصد از کل سطح زیر کشت محصولات سالانه به غلات اختصاص داده شده است. بعد از غلات، نباتات علوفهای درصد بیش ترین میزان سطح زیر کشت محصولات سالانه را به خود اختصاص داده اند.

صنایع و معادن
صنایع استان چهارمحال و بختیاری به دو دسته ماشینی و دستی تقسیم می شوند. صنایع ماشینی استان چهرمحال و بختیاری بیش تر درشهرهای شهرکرد، بروجن و فارسان استقرار یافتهاند.از مهم ترین کارخانه های صنعتی استان چهارمحال و بختیاری می توان به کارخانه قند شهرکرد، کارخانه ریسنده گی بروجن و صنایع شیرو لبنی شهرکرد اشاره نمود.

مکان های دیدنی و تاریخی
استان چهارمحال و بختیاری از نظر جاذبه های طبیعی , تاریخی, اجتماعی و فرهنگی بسیار غنی و مهم است. کوه ها، غارها، رودها، آبشارها، تالاب ها، چشمه ها و رودخانه های زیادی در سطح استان پراکنده هستند که هر یک از آن ها؛ مناظر بدیع و دل پذیری را به وجود آورده اند. پیوند آب با عناصر طبیعی مانند دره، سبزه زار و اقلیم مناسب، آبشار زیبای آتشگاه را در فاصله 40 کیلومتری شهر لردگان به وجود آورده است. آبشار دره عشق که در این استان واقع شده وارتفاع آن به بیش از صد متر می رسد, ازنظر میزان ارتفاع در سرتاسر ایران کم نظیر است. تالاب چغاخور با مساحتی حدود 2300 هکتار یکی از زیباترین و بزرگ ترین تالاب های استان است. قسمتی از رودخانه زاینده رود که یکی از زیباترین و بااهمیت ترین رودهای ایران است و قسمتی از رودخانه کارون که تنها رودخانه قابل کشتی رانی ایران است، در این استان جریان دارد. درمسیر رودخانه بازفت که یکی از بکرترین و بدیع ترین امکانات سیاحتی منطقه است متراکم ترین و دست نخورده ترین محدوده های جنگلی با چشم اندازهای زیبا و چشم گیر دیده می شود که به جنگل های بازفت مشهور هستند. کوه سوخته با ارتفاع حدود 4000 متری دارای چشم اندازهای جالب توجهی است که نگاه هر بیننده ای را به سوی خود می کشد. دنا یا دینار کوهستانی است که مورد استفاده و صعود کوهنوردان قرار می گیرد.

آداب و رسوم

 ایلات چهارمحال و بختیاری

مجموعه ایل بختیاری همراه با سنن و شیوه‌های خاص زندگی، به تنهایی یکی از جاذبه‌های بی‌نظیر و چشم گیر این منطقه است. زندگی ایلی با الگوی سکونت و آداب و رسوم ویژه، مورد علاقه سیاحان و دیدار کنندگان داخلی و خارجی است. این جاذبه علاوه بر آن‌که دیدار کنندگان عادی را به سوی خود جلب می‌کند، می‌تواند مورد توجه دانشجویان و دانش پژوهان علوم اجتماعی و انسانی نیز قرار گیرد. یکی از دیدنی‌های جالب توجه استان چهارمحال و بختیاری کوچ ایل بختیاری است. اگر چه در دهه‌های آغازین قرن حاضر گروههای کثیر ایل بختیاری نیز همانند سایر ایلات و عشایر ایران تخته قاپو (یکجانشین) شدند، اما هنوز هم بخشی از ایل، کوچ رو و متحرک است. کوچ روهای بختیاری، زمستان را در دشت‌های شرق خوزستان و تابستان را در بخشهای غربی منطقه چهارمحال و بختیاری به سر می‌برند.

بازی های سنتی

 بازى‌هاى چهارمحال و بختیارى عبارتند از:آب نخور تو، آبجى گلبهار، آزادی، آهاى بره را دزدیدن، استاد را مگیر شاگرد را بگیر، استا مرا زد، الختر، الخترو، الک دولک، الله‌داد، بابا شیطونی، بابا هیزم‌کش، بزن بزن، بکش ‌بکش، بنفشه، پرستن، پشتک‌بازی، تالون خراب، تپ‌چو، ترکه‌بازی، تقلا، توپى چوبی، تیراندازی، تیر و کمان، تیر و شانه، جست و خیزک، جفت و خیزک، چاله‌چاله‌ای، چرخم چلنگ، چقه، چنگ و چاله، چوب‌بازی، چوب تل، چوب معده، چوپان داش، چوچلی، حلال و حرام

 خوراک

غذاها و نان های محلی و سنتی (مثل فتیر (پتیر) ، کاکولی ) از مهمترین جاذبه های این خطه به شمار می روند . تقریباً همه انواع خوراک ها در این استان تهیه و طبخ می شود. ولی متداول ترین غذا کباب بختیاری است. کباب بختیاری از فیله گوسفند، سینه مرغ، فلفل دلمه ای، پیاز، روغن زیتون، پودر سیر و زعفران درست می شود

پوشاک

 لباس مردان دو نوع است: 1 لباس کار، شکار و سواری 2 لباس رسمی ل

باس کار:شلوار گشاد که عموماً به رنگ سیاه است و شالی روی آن بسته می شود و پیراهن دارای یقه که دکمه های آن از روی شانه به طرف سینه بسته می شود و آستین های گشاد دارد. چوقا که مانند شنلی بر روی لباس پوشیده می شود توسط زنان از پشم گوسفند بافته می شود. پاپوش مردان گیوه ای مخصوص بوده که اکنون کفشهای لاستیکی و چرمی جای آن را گرفته است

لباس رسمی: مانند لباس عادی است

لباس زنان شلوار پرچین و بلندی است که شبیه دامن استو  تا روی پا و پنجه می رسد. میزان پارچه ای که استفاده می کنند 11 تا 16 متر است و به همین شکل چند شلوار نازک زیر آن می پوشند که دامن رویی از مخمل یا پارچه گران قیمت تهیه می شود. روی این شلوار پیراهن بلند و گشادی می پوشند، روی پیراهن هم نیم تنه ای به نام " یل" می پوشند و روی سر خود کلاهک زیبایی به نام لچک یا کلاقچه می گذارند. روی لچک روسری طویلی به طول 3 تا 5/3 متر به نام مینت است که با سنجاق به لچک آویزان می شود. کفش نیز همان گیوه است.

مراسم بختیاری ها

ـ اعیاد مذهبی: بختیاری‌ها برای اعیاد ملی و مذهبی به ویژه عید نوروز و مراسم سیزده بدر و بزرگداشت تولد ائمه اطهار و حضرت پیغمبر (ص) اهمیت خاصی قائلند. محل چادرهای خود را تغییر می‌دهند و در محلی سبز و خرم که دارای آب کافی باشد، مستقر می‌شوند. شب عید در چادرهای خود می‌مانند، ولی روز اول عید با لباس‌های مخصوص خود، کلاه‌های لری را کج به سر گذاشته و به دید و بازدید می‌پردازند. بختیاری‌ها معتقدند لباس سیاه عزا را حتماً باید تا قبل از نوروز از تن در آورد، زیرا در غیر اینصورت باروری و نعمت از طایفه رخت بر خواهد بست. روز سیزده فروردین از گلهای صحرایی تاج گلی می‌آرایند و بر روی مشک دوغشان می‌گذارند.

ـ سوگ‌هاوعزاها: مراسم سوگواری در میان بختیاری‌ها اهمیت خاصی دارد و همراه با مراسم پرسوز و گدازی برگزار می‌شود که احتمالاً نشانه انس و الفت و همبستگی عمیقی است که میان آنها وجود دارد. این اهمیت هم در عزاداری‌های مذهبی و هم در عزاداری‌های خصوصی به بارزترین شکل مشهود است. عزاداری برای ائمه‌اطهار به ویژه در ماه محرم مثل تمام نقاط ایران با شکوه برگزار می‌شود. شیوه اجرای مراسم تقریباً مثل سایر نقاط ایران است. دسته‌های زنجیرزنی، سینه‌زنی و حضور در مراسم مساجد و تکایا از جمله جلوه‌های برگزاری اینگونه مراسم است. برگزاری مراسم عزاداری خانوادگی نیز جالب توجه است.

در ایل بختیاری وقتی کسی فوت کند، ایل یکپارچه غرق غم و ماتم می‌شود و لحظه‌ای صاحب عزا را رها نمی‌کنند، (چوقا) از تن بیرون می‌کنند و لباس سیاه می‌پوشند. بعد از غسل متوفی، سید همراه ایل (سید پیر شاه) یا (سید امامزاده)‌های اطراف مسیر و مکان کوچ و استقرار را خبر می‌کنند تا بر مرده نماز میت بگذارند و سپس مرده را به خاک می‌سپارند. خاک که گودی گور را پر کرد، مردها در فاصله دور می‌ایستند و زن‌های ایل به دور گور حلقه می‌زنند، گریه سر می‌دهند و همراه با مرثیه که ( گاگریو) گفته می‌شود به شرح حال زندگی مرده می‌پردازند. در این هنگام توشمال‌ها آهنگ غم انگیزی به نام (چپی) می‌نوازند. بعد از این مراسم (خیرات) شروع می‌شود. صاحب عزا چادر سیاهی بر پا می‌کند، مردم ایل تیره به تیره، طایفه به طایفه، برای دلداری صاحب عزا می‌آیند و (سرباره) می‌آورند. سرباره مخارج عزاداری صاحب عزا را کاهش می‌دهد. این مراسم تا یک سال به طول می‌انجامد، چرا که شاید تیره یا طایفه‌ای در مسافت‌های دور باشد و یا امکان حضور به موقع پیدا نکرده باشد. وقتی کلانتر یا یکی از سرشناسان ایل بمیرد، مراسم خاصی انجام می‌شود. بدین ترتیب که زین و برگ اسب یا اسبانی را با پارچه سیاه می‌پوشانند و بر گردن اسب نیز پارچه‌های رنگین که یک سر آن بر زین و سر دیگرش روی پیشانی اسب است به بند دهنه می‌بندند، سپس اسب را در حالی که دهنه آن به دست یک نفر است در محوطه امامزاده می‌گردانند. این پارچه را ( یال پوش) می‌گویند. چوقا و تفنگ متوفی را نیز روی اسب می‌بندند.

مناطق دیدنی استان چهارمحال و بختیاری